Współczesne systemy informatyczne generują ogromne ilości danych, z których część istnieje tylko chwilowo. Dane ulotne – takie jak zawartość pamięci operacyjnej (RAM), aktywne procesy, połączenia sieciowe czy tymczasowe klucze szyfrujące – często znikają bezpowrotnie wraz z wyłączeniem urządzenia lub restartem systemu. Mimo to bywają kluczowe dla rekonstrukcji zdarzeń cyfrowych.
Analiza danych ulotnych pozwala zajrzeć „do wnętrza” działającego systemu i odpowiedzieć na pytania, na które klasyczna analiza plików często nie daje już odpowiedzi. To właśnie w pamięci operacyjnej mogą znajdować się ślady aktywności złośliwego oprogramowania, sesji użytkownika, uruchomionych narzędzi czy komunikacji sieciowej, które nigdy nie zostały zapisane na dysku.
Ze względu na swoją nietrwałość, dane ulotne wymagają szybkiego i metodycznego działania, odpowiednich narzędzi oraz doświadczenia analitycznego. Błąd na etapie pozyskania może prowadzić do nieodwracalnej utraty informacji lub zniekształcenia obrazu zdarzeń. Dlatego analiza danych ulotnych jest dziś jednym z najbardziej wymagających, ale i najbardziej wartościowych obszarów informatyki śledczej.
W świecie, w którym coraz więcej procesów odbywa się w pamięci, a nie na dysku, umiejętność pracy z danymi ulotnymi staje się realną przewagą analityczną – zarówno w postępowaniach wyjaśniających, jak i w reagowaniu na incydenty bezpieczeństwa.